تاريخ : چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت ۱۳۹۴ | ۹:۴۴ قبل از ظهر | نویسنده : سهراب محمودي
 

مقدمه
طرح تحقيق، مهم ترين و اصلي ترين بخش يك كار تحقيقي و پژوهشي است، طرح تحقيق ( Proposal) اصل تحقيق نيست، بلكه طرح اوليه و طرح پيشنهادي تحقيق است، طرح تحقيق در واقع شبيه طرح اوليه و پيشنهادي يك ساختمان است كه توسط ارشيتكت (پژوهشگر يا محقق) اركان اصلي آن طراحي و محاسبه شده و به صورت نقشه و ماكت ساختمان در آمده است و چنانچه يك مهندس خبره ( استاد راهنما ) به آن نگاه كند، بتواند ساختماني را ( پژوهشي را) كه بر اساس اين نقشه شكل مي گيرد، از قبل براي خود تجسم كند. پژوهشگري كه قصد تحقيق دارد، ابتدا بايد براي پژوهش مورد نظر خود طرح تحقيق بنويسد. طرح تحقيق در واقع نقشه انجام تحقيق است و راهنماي محقق براي عملياتي كردن و اجراي تحقيق است .
هر چند انتخاب موضوع و فرايند تهيه و تكميل يك پروپوزال به راحتي و در مدت زماني كوتاه انجام مي شود، ولي بايد توجه داشت كه پروپوزال در واقع پيشنهاديه تحقيق بوده و به منزله نقشه هاي محاسباتي ساختمان است، لذا چنانچه با دقت و با محاسبات دقيق طراحي گردد، پژوهشگر در انجام مراحل بعدي با مشكل اساسي روبرو نخواهد شد. به عبارت ديگر چنانچه دانشجوئي عنوان پژوهش خود را درست انتخاب كرده باشد و تمامي اركان و اجزاء پروپوزال به ويژه طرح مسئله، اهميت و ارزش تحقيق، تاريخچه مطالعات، اهداف، سئوالات، فرضيه ها و روش و مراحل انجام تحقيق را به طور دقيق و كامل تهيه كرده باشد، در انجام پژوهش با مشكلاتي از جمله سر درگمي و ابهام روبرو نخواهد شد، به طوري كه گفته مي شود پژوهشگري كه طرح تحقيق خود را به طور دقيق، روشن و كامل نوشته، به نظر مي رسد بيش از 50 درصد رساله يا پايان نامه خود را تهيه كرده است.

اجزاء تشكيل دهنده طرح تحقيق 
1- عنوان تحقيق 
نخستين گام در انجام تحقيق، تعيين عنوان تحقيق است. هيچ پژوهشگري نمي تواند بدون مشخص شدن عنوان تحقيق، پژوهش را آغاز كند. عنوان به منزله مقصد و طرح نهايي انجام پژوهش است و لذا در تعيين و انتخاب آن توجه به نكات زير ضروري است:
1- بهتر است عنوان تحقيق نه خيلي كوتاه، نه خيلي طولاني، بلكه مختصر، جامع، رسا و غير سئوالي باشد.
2- بهتر است در ابتداي عنوان از واژه هايي چون: بررسي، ارائه الگو، مطالعه، طراحي، تحليلي بر، تبيين و ....استفاده شود.
3- بهتر است در عنوان تحقيق به نوعي متغير هاي مستقل و وابسته نشان داده شوند. 
4- موضوع تحقيق بايد نو و جديد باشد. 
5- عنوان پژوهش بايد ارزش تحقيق داشته باشد. 
6- پژوهشگر بايد توان انجام تحقيق را داشته باشد. 
7- موضوع تحقيق در حوزه كاري و تخصصي پژوهشگر باشد. 
8- موضوع پژوهش بايد به گونه اي باشد كه جامعه به انجام تحقيق در مورد آن نيازمند باشد و پژوهش بتواند با نتايج خود مشكلي را از جامعه برطرف كند.
9- پژوهشگر به عنوان تحقيق و انجام پژوهش در مورد آن ميل و علاقه داشته باشد. 
10- موضوع تحقيق بايد عملي و اجرائي بوده و قابليت انجام تحقيق را داشته باشد .
11- عنوان تحقيق بايد به گونه اي باشد كه هدف هاي تحقيق را بيان كند .
12- بهتر است در عنوان تحقيق، قلمرو مكاني و محدوده زماني پژوهش مشخص گردد.

2-اصطلاحات و واژه ها 
معمولا تعدادي از اصطلاحات و واژه هاي فني و تخصصي مربوط به عنوان و موضوع پژوهش ( 3 تا 6 ) ارائه شده و براي هريك مختصراً از منابع اصلي و معتبر، تعريفي آورده مي شود.

3- شرح و بيان مسئله تحقيق ( طرح يك مشكل)
مسئله در واقع سئوالي است كه در ذهن پژوهشگر راجع به يك پديده، مشكل يا معضل مطرح مي شود، هدف محقق از طرح اين سئوال ريشه يابي، علت يا علل به وجود آورنده آن مشكل و يا راهكارهاي رفع آن است. 
در بيان مسئله محقق بايد نكات زير را رعايت كند:
1- محقق، شواهدي بايد نشان دهد كه معضلي يا مشكلي در جامعه وجود دارد.
2- محقق بايد مشكل مطرح شده را بيان كند و ابعاد مختلف آن را به طور مستند نشان دهد.
3- محقق بايد نشان دهد که قصد او از انجام تحقیق چیست؟ کدام متغیرها را قصد دارد مطالعه کند؟ نحوه ي مطالعه متغیرها ( اثر، رابطه یا ...) چگونه است.
4- پژوهشگر در پایان بهتر است محدوده زمانی و قلمرو زمانی تحقیق را هم مشخص کند.
بطورکلی مسئله تحقیق باید مشکل را مطرح کند، ابعاد آنرا مستند نشان دهد، انگیزه پژوهشگر را بیان کند ، متغیرها را نشان داده، نحوه بررسی آنها را روشن نموده و محدوده مکانی و زمانی تحقیق را تعیین نماید.

4-اهمیت و ضرورت موضوع تحقیق
در این مورد پژوهشگر باید مشخص کند که موضوع تحقيق چه اهميتي دارد و ضرورت انجام اين پژوهش چيست و نتايج آن در چه زمينه اي از اهميت بيشتري برخوردار است.
- اهمیت این تحقیق در ارتباط با نظریه های موجود چیست؟
- نتایج این تحقیق در غنا بخشیدن به ادبیات موضوع چه نقشي دارد؟
- نقش نتایج تحقیق در ارائه مدل، الگو، نظريه جدید یا توسعه و بسط نظریه های قبلی چگونه است؟
- اهمیت نتایج تحقیق برای مدیران و برنامه ریزان چیست؟
- نتایج مثبت اين تحقیق در ابعاد آموزشي و پژوهشي چه اثري دارد؟
- نتایج مثبت این تحقیق در ابعاد پژوهشی چگونه است؟

 5-پیشینه تحقیق

برای اینکه پژوهشگر تحقیقات خود را در راستای پژوهش های هم خانواده قرار دهد و آن را با دستاوردهای تحقیقات دیگران هماهنگ کند، نیاز دارد با مراجعه به اسناد و مدارک پیرامون موضوع و مسئله ای که برای تحقیق انتخاب کرده، آگاهی خود را گسترش دهد.
هدف از گنجاندن بخش پیشینه تحقیق و ادبيات موضوع، توجه به نكات زير است :
1-برقراری ارتباطی منطقی میان اطلاعات پژوهش های قبلی با مسئله تحقیق 
2-آشنایی با چارچوب نظری یا تجربی مسئله تحقیق
3-آشنایی با روش های تحقیق مورد استفاده در پژوهش های گذشته
4-پیشگیری از دوباره کاری
5-استفاده از تجربيات مفيد محققان قبلي
6-آگاهي از نقاط ضعف پژوهش هاي پيشين
جهت دسترسي به اهداف بالا و تدوين مطالب پيشينه، رعايت نكات زير ضروري است:
الف-منابع اطلاعاتي مرتبط با موضوع انتخاب گردد
ب- نتایج تحقیقات قبلی مطالعه، نقد و بررسی شود
ج- ترتيب موارد از كلي به جزئي ( عمومي به اختصاصي ) تدوين گردد

شیوه تدوین تحقیقات انجام شده


 


6-اهداف تحقیق
اهداف تحقیق می تواند به دو صورت کلی و ویژه مطرح شوند:
الف-هدف کلی
هدف کلی مستقیماً ازموضوع تحقیق مشتق می شود.
ب-اهداف ویژه
این هدف ها از مسئله پژوهش و از اهداف کلی مشتق می شوند و در واقع زیر مجموعه هدف یا اهداف کلی پژوهش هستند. این اهداف تصریح مي کنند که در این تحقیق چه چیزی انجام می شود و چه چيزي انجام نمي شود.

7- سوالات تحقیق
در صورتی که تحقیق با توجه به پیشینه پژوهش نتواند جهت خاصی را برای یافته های خود پیش بینی نماید و رابطه ی بین متغیرها را حدس بزند، می تواند به بیان سئوالات پژوهش بپردازد. در طرح سئوالات تحقيق توجه به نكات زير ضروري است: 
- سئوالات پژوهش مستقیماً از اهداف تحقیق منشأ می گیرند.
در سوالات تحقیق، یک نوع متغیر مطرح می شود.-
- آوردن کلمه آیا در ابتدای سئوالات چندان مطلوب نیست.
بهتر است تعداد سئوالات محدود، شفاف و بدون ابهام باشد.-

8-فرضیه 
- فرضیه، حدس و گمان محقق در مورد علل بوجودآمدن مشكل يا ارائه راه حل هاي آن است.
فرضیه، حدس و گمان محقق و در واقع جواب حدسی پژوهشگر در مورد سئوالات تحقیق است.- 
- فرضیه، حدس و گمان پژوهشگر در مورد وجود تفاوت، احتمال رابطه و یا اثر بین دو یا چند متغیر است.
- فرضیه، حدس و گمانی است که مبتنی بر دانش و تجربه در مورد حل یک مسئله است.
- اغلب فرضیه ها حدسیاتی است که به طور منطقی از نظریه ها بر می آیند.
- فرضیه جمله خبری ساده ای است که در آن دو یا چند متغیر ( مستقل و وابسته)دیده می شود.
توجه: هماهنگي، همسويي و تعادل تعداد فرضيه ها با سئوالات پژوهش بسيار لازم است.
براي مثال، يك فرضیه ساده این است که بگوییم: میزان سواد با تعداد اولاد رابطه دارد یا تعداد خودروها در میزان آلودگی هوا اثر دارد.
توجه: صحت(تایید) یا عدم صحت فرضیه (رد) در محک آزمایش و مطالعه و تحقیق تعیین می شود، لذا پژوهشگر حق ندارد از قبل و بطور جانبدارانه در پی تأييد آن باشد و بايد بداند رد یا تأیید فرضیه هیچ گونه اثر منفی برای پژوهش و پژوهشگر ندارد.

9-روش و مراحل تحقیق
يكي از اركان تحقيق و يا پژوهش كه در پروپوزال مطرح مي شود، تعيين نوع تحقيق و مراحل انجام آن است. در اين مورد محقق ضمن اشاره به نوع تحقيق، مراحل انجام آن را شامل: ابزار گردآوري داده ها، روش گردآوري اطلاعات، جامعه آماري و حجم نمونه ، روش انتخاب نمونه از جامعه آماری، ابزار تجزیه و تحلیل داده ها و بالاخره روش هاي تجزيه و تحليل داده ها( روش های تحلیل کیفی و کمی) را توضیح می دهد.

 در زير به تعدادي از انواع تحقيق به طور مختصر اشاره مي شود.

انواع تحقیق براساس هدف
1-تحقیقات بنیادی
این تحقیقات در پی شناخت و کشف روابط بین پدیده ها و درک اصول و قوانین طبیعی است. این تحقیقات نظریه ها و فرضیه ها را آزمایش می کنند، قوانین علمی را کشف کرده و مرزهای دانش را توسعه می دهند.
2-تحقیقات کاربردی
-این تحقیقات برداده ها ونتايج تحقیقات بنیادی تکیه دارند و در پی دستیابی به اصول و قواعدی هستند که بتوان آنها را در عمل و اجرا به کار بست.
-این تحقیقات در پی شناخت علل مشکلات و حل آنها هستند و کاربردی فراگیر دارند.

3- تحقيقات توسعه اي 
اين تحقيقات در پي شناخت راه هاي بهبود يا افزايش توليد و روش هاي جديد توليد كالا و خدمات بوده و عمدتأ متوجه نوآوري در فرايند ها، ابزارها و محصولات در يك زمان و مكان خاص هستند.
انواع تحقيق بر اساس ماهيت و روش 
تحقيقات تاريخي 
اين گونه تحقيقات مربوط به موضوعات معين و مربوط به زمان گذشته است و تلاش محقق در جهت كشف حقايق پيشين از طريق جمع آوري اطلاعات و اسناد مربوط به گذشته مي باشد.
تحقيقات توصيفي 
هدف اين تحقيقات، توصيف عيني و منظم خصوصيات يك موقعيت يا يك موضوع است البته بدون هيچگونه دخالت يا استنتاج ذهني مثل نگرش سنجي ها و منو گرافي ها. تحقيقات موردي ، تحليل محتوا، قوم نگاري و زمينه يابي از انواع آن محسوب مي شوند .
تحقيقات همبستگي 
اين تحقيقات در پي كشف رابطه همبستگي بين متغير هاست. جهت محاسبه ميزان همبستگي بين دو متغير از همبستگي هاي پيرسون و اسپير من و كندال استفاده مي شود.
تحقيقات علي ( علت و معلولي )
در اين تحقيقات پژوهشگر با مطالعه شرايط قبلي درصدد جستجوي علل يا روابطي براي وقوع حوادث است. 
تحقيقات پيمايشي 
در اين تحقيقات، محقق جهت پاسخ دادن به مسئله زمان حال و جمع آوري اطلاعات خود از روش پيمايشي و عمدتأ از تكميل پرسشنامه و يا مصاحبه استفاده مي كند و هدف محقق تعميم نتايج نمونه به جامعه بزرگتر آماري است. 
تحقيقات تجربی (آزمایشگاهي)
از اين تحقيقات معمولأ جهت يافتن راه حل هاي مسائل و يا پيدا كردن راهكارهايي جهت حل مشكلات در زمان حال يا آينده استفاده مي شود، در اين تحقيقات عمدتا از روابط علت و معلولي استفاده مي كنند و محل آزمايش و پژوهش معمولأ آزمايشگاه است و متغير ها براي محقق قابل كنترل مي باشد.

تحقيقات نيمه تجربي 
اين تحقيقات بيشتر مربوط به تحقيقات اجتماعي است و امكان كنترل همه متغير ها براي محقق وجود ندارد ، مثل سنجش خصوصيات اجتماعي و فرهنگي افراد.
تحليل محتوا 
اين روش معمولا براي سنجش تحليل گفتار يا متن ها استفاده مي شود، مثل مقايسه تحليلي، روزنامه ها، مجلات، نوارها و ...تحليل محتوا در مقولات مطالب عاميانه، علمي( متون مذهبي، كلامي، ادبي و ...) و تحليل هاي كمي و رياضي.
ابزار گرد آوري داده ها 
پژوهشگر گاه جهت بدست آوردن اطلاعات به مدارك و اسناد معتبر و موثق ( كتب، منابع آماري و...) مراجعه مي كند كه اين منابع را دست دوم (second-hand) مي نامند و گاهي نيز به منابعي نياز دارد كه در دسترس پژوهشگر نيست و يا به روز نيست، كه در اين جا به گرد آوري اطلاعات از طريق ميداني (survey) يعني تهيه پرسشنامه ، مصاحبه و مشاهده نيازدارد.
ابزار تحليل داده ها 
در تهيه جداول، تدوين نمودارها، فرآوري ، دسته بندي ، استخراج و تحليل بهتر داده ها از انواع نرم افزار هاي كامپيوتري چون Spss، excel، GISو... استفاده مي شود. 
روش هاي تجزيه و تحليل داده ها 
انواع روش هاي تجزيه و تحليل داده هاعبارتند از روش هاي تحليل كيفي و كمي ( آمار توصيفي و استنباطي ) 
جامعه آماري و حجم نمونه 
در اين قسمت جامعه آماري مورد نظر مشخص شد، روش تعيين تعداد نمونه به طور شفاف بيان مي شود و نيزبه نحوه انتخاب نمونه ها از جامعه آماري نيز اشاره مي شود. 
10- كاربرد نتايج تحقيق 
در اين مورد پژوهشگر به گروه ها، سازمان ها و نهاد هاي استفاده كننده از نتايج تحقيق اشاره مي كند. 
11- محدوديت هاي تحقيق 
در اين مورد محقق با بيان محدوديت هايي كه سر راه تحقيق است، به خواننده پيام مي دهد كه در مورد فرايند تحقيق قضاوت عادلانه اي داشته باشد.
در هر تحقيق تعدادي از محدوديت هاي احتمالي به شرح زير مي تواند سر راه محقق قرار گيرد:
- كمبود منابع علمي 
- كمبود منابع مالي 
- ضعف همكاري سازمان ها و نهاد ها 
- گرفتاري هاي شخصي محقق 
- كمبود زمان در اختيار 
- تعداد و متغيرهاي ناخواسته 
- ناهماهنگي اساتيد راهنما

سهراب محمودی



تاريخ : پنجشنبه بیست و هفتم فروردین ۱۳۹۴ | ۱۱:۵۵ قبل از ظهر | نویسنده : سهراب محمودي
مفاهیم بنیادی نظریه

برداشت نسبت به ماهیت انسان

روشها و فنون درمانی

مفاهیم بنیادی دیدگاه وجودی

 

-توانایی برای خود آگاهی

-آزادی و مسئولیت

-تلاش برای یافتن هویت

-جستجو برای معنی

-اضطراب به عنوان شرایط زیستن

-آگاهی از مرگ و نیستیتوانایی برای خود آگاهی

 

توانایی برای خود آگاهی

انسانها میتوانند تفکر و تصمیم گیری کنند زیرا قادر به خود آگاهی اند...

 

چگونه توانایی خویش را برای زیستن کامل بالا ببریم?

آگاهی از متناهی بودن و محدود بودن زمان

آگاهی از توانایی اقدام کردن و اقدام نکردن

آگاهی  از اینکه ما خود اعمالمان را انتخاب میکنیم لذا تا اندازه ای در سرنوشت خود دخالت داریم

 

 

آگاهی از اینکه چگونه به این جهان افکنده و قرار داده شده ایم

 

 

آگاهی از اینکه ما در معرض پوچی-بی معنایی-تنهایی وگناه قرار داریم

 آگاهی از آزادی خودمان که موجب تشکیل اضطراب وجودی میشود که این قسمت ضروری زندگی ماست.و از طرفی زمانی که آگاهی خود از انتخابهای موجود بالا ببریم احسا مسئولیت ما در قبال پیامدهایش بیشتر خواهد شد.

 

آزادی و مسئولیت

یکی از مشخصه های دیدگاه وجودی این است که افراد آزادند تا از بین گزینه های موجود دست به انتخاب بزنند بنابراین نقش عمده ای در شکل دهی سرنوشتشان دارند که به خاطر  واقعیت این آزادی باید مسئولیت هدایت کردن زندگی خود را قبول کنند...

 گناه وجودی ؟زمانی که از قبول تعهد سرباز زنیم و صادقانه زندگی نکنیم و از طرفی اجازه دهیم که دیگران برای ما تصمیم گیری کنند.

 

 

تلاش برای یافتن هویت و رابطه با دیگران

انسانها علاقه دارند یگانگی خود را حفظ کنند و در عین حال دوست دارند از خویشتن خود   خارج شوند و با موجودات دیگر و طبیعت ارتبط برقرار کنند و از طرفی در این راه باید به مسائلی زیر توجه نمود:

 جرات بودن:یعنی پی بردن به دلیل واقعی وجدمان و استفاده از آن برای فراتر رفتن از آن جنبه های نیستی که ما را نابود می کنند.

 تجربه تنهایی:یعنی ما به تنهایی باید به زندگی معنی بدهیم و باید تنها تصمیم بگیریم چگونه

میخواهیم زندگی کنیم البته آگاهی از تنهایی میتواند ترسناک باشد و بعضی از درمانجویان با نپذیرفتن آن گرفتار الگوهای تشریفاتی و هویتی که در کودکی داشته اند زندانی کنند.

 تجربه ارتباط:زمانی ایجاد میشود که بتوانیم تنها بایستیم و به اعماق وجودمان برویم تا بتوانیم تواناییهای خود را کشف کنیم که آن لحظه روابط ما با دیگران بر مبنای خشنودی و نه محرومیت استوار خواهد بود.

 

جستجو برای معنی

 ویژگی بارز انسان تلاش برای درک معنی و هدف در زندگی است و ما به عنوان انسان از این نظر منحصر به فرد هستیم که برای ساختن هدف و ارزشهایی که به زندگی معنی م دهند تلاش میکنیم و از این رو زندگی ما هر معنایی که داشته باشد از طریق آزادی و احساس تعهد نسبت به تصمیماتی که گرفته ایم به وجود آمده است...

 خلاءوجودی؟وضعیتی که درمانجویان وجودی از احساس ناقص بودن،بی محتوایی و یا پی بردن به اینکه آن چیزی نیستیم که باید می شدیم ناشی میشود.

 

 

 

اضطراب به عنوان شرایط زیستن

اضطراب از تلاشهای فرد برای زنده ماندن،حفظ کردن و دفاع کردن از وجود خویش ناشی  میشود از اینرو اضطراب وجودی به صورت نتیجه اجتناب ناپذیر مسائلی همچون مرگ،آزادی،انزوای وجودی و بی معنایی توصیف شده است.

اضطراب بهنجار؟این نوع اضطراب به عنوان منبع بالقوه رشد در نظر گرفته میشود و از طرفی پاسخ مناسب به رویدادی است که فرد با آن رو به رو میشود و از آن به عنوان انگیزه تغییر میتوان استفاده کرد.

اضطراب روان رنجور؟این نوع اضطراب با موقعیت تناسبی ندارد و معمولاً خارج از آگاهی است و فرد را بی تحرک میکند.

 آگاهی از مرگ و نیستی

این دیدگاه مرگ را به صورت منفی در نظر نمی گیرد بلکه معتقد است که آگاهی از مرگ به عنوان شرایط اساسی انسان به زندگی معنی میدهد و اگر بخواهیم به صورت معنی دار به زندگی فکر کنیم باید به مرگ بیاندیشیم و از اینرو اگر از خود دربرابر واقعیت مرگ دفاع کنیم زندگی کسل کننده و بی معنی خواهد بود و از این رو اگر تشخیص دهیم که فانی هستیم میدانیم که برای کامل کردن طرحهای خود زندگی ابدی نداریم و هر لحظه موجود حیاتی است.

 آگاهی ما از مرگ منبع علاقه به زندگی و خلاقیت خواهد بود

روشها و فنون درمانی

 

 

رویکرد وجودی از این نظر که به فن گرایش ندارد با اغلب درمانهای دیگر تفاوت دارد

و همچنین مداخله های درمانگران وجودی بر مبنای دیدگاههای فلسفی درباره ماهیت وجود انسان استوار هستند و در واقع در این دیدگاه شناختن مقدم بر فنون است از اینرو ا    اقداماتی که میتوان انجام داد کمک کردن به افراد تا بفهمند آزاد هستند و از مسئولیتهای خود آگاه شوند و همچنین به چالش طلبیدن و مشخص کردن عواملی که جلوی آزادی را میگیرند.

در مبحث رابطه ی درمانی هم وظیفه ی اصلی درمانگر درک کردن دقیق درمانجو در زمان حال است و روی بی واسطه بودن رابطه درمانجو-درمانگر و اصالت مواجه در زمان ح تاکید می شود...

منابع و ماخذ

نظریه و کاربست مشاوره و روان درمانی(جرالد کری)

 

 

نظریه های شخصیت(جس و گریگوری جی فیست)

 نظریه های روان درمانی(پروچاسکا)

 اثر بخشی معنا درمانی گروهی بر ارتقای سلامت زنان

 اثر بخشی معنا درمانی به شیوه ی گروهی در افسردگی بیماران ام.اس

 اثر بخشی معنا درمانی به شیوه ی گروهی بر کاهش نشانگان مشکلات روانی مردان 

 



تاريخ : جمعه نوزدهم دی ۱۳۹۳ | ۲۲:۲۰ بعد از ظهر | نویسنده : سهراب محمودي

 پيوند گرايي:

ثرندايك تداعي بين تاثرات حسي و تكانه هاي عمل را اتصال يا پيوند ناميد. اين معرف نخستين كوششهاي رسمي براي ربط دادن رويدادها به رفتار است. گونه هاي قبلي تداعي گري مي كوشيدند تا نشان دهند چگونه انديشه ها (ايده ها) با هم پيوند مي يابند. بنابراين رويكرد ثرندايك نسبت به تداعي گرايي با آنچه قبلا وجود داشت كاملا متفاوت بود، و ميتوان آن را نخستين نظريه نوين يادگيري دانست. تاكيد ثرندايك بر جنبه هاي كاركردي رفتار عمدتا ناشي از نفوذ داروين بود. در واقع نظريه ثرندايك را مي توان تركيبي از تداعي گرايي ، داروين گرايي، و روش هاي علمي دانست.(سيف ،1384 ،ص81 )

علاقه ثرندايك نه تنها معطوف به شرايط محرك و تمايل به عمل ، بلكه متوجه چيزي بود كه محرك و پاسخ را به هم پيوند مي دهد. او معتقد بود كه اين دو به وسيله يك رابطه عصبي به هم متصل مي شوند. نظريه او پيوند گرايي نام دارد كه در آن پيوند به رابطه عصبي بين محرك (s) و پاسخ (r) اشاره مي كند.(همان)

گزينش و پيوند :

براي ثرندايك اساسي ترين شكل يادگيري ، يادگيري از راه كوشش و خطا ، يا آنچه او در اصل گزينش و پيوند مي ناميد، بود. او از طريق آزمايش هاي اوليه خود به انديشه اساسي كوشش و خطا رسيد. در اين آزمايش ها حيوان در جعبه اي قرار داده مي شد كه با انجام پاسخ معيني مي توانست از آن خارج شود.

در آزمايش هاي ثرندايك در زمانهاي مختلف پاسخ هاي متفاوتي از حيوان سر ميزد، اما هدف همواره يك چيز بود – حيوان مي بايست پاسخ معيني بدهد تا بتواند از قفس خارج شود.

ثرندايك مدت زماني را كه صرف مي شد تا حيوان مسئله را حل كند ، به عنوان تابعي از تعداد فرصت هايي كه حيوان در اختيار داشت تا مسئله را حل كند، به صورت منحني رسمكرد. هر فرصتي يك كوشش به حساب مي آمد، و زماني كه حيوان به راه حل درست مي رسيد كوشش پايان مي يافت.

ثرندايك در ترتيبات آزمايشي اساسي خود مرتبا متوجه شد كه زمان صرف شده براي حل كردن مسئله (متغير وابسته او) ، با افزايش تعداد كوشش ها ، به طور منظم كاهش مي يافت؛ يعني هر چه تعداد فرصت هاي حيوان بيشتر بود ، سريعتر مسئله را حل مي كرد.(همان)

قانون اثر :

قانون اثر، پيش از 1930 ، به نيرومند شدن يا ضعيف شدن پيوند بين محرك و پاسخ در نتيجه پيامدهاي پاسخ اشاره مي كند. براي مثال ، اگر پاسخي با يك وضع خشنود كننده دنبال شود، نيرومندي اين پيوند افزايش مي يابد. اگر پاسخي با يك وضع آزاردهنده دنبال شود، از نيرومندي اين پيوند كاسته مي شود. مطلب فوق را با اصطلاحات امروزي اين گونه مي توان بيان كرد: اگر محركي به پاسخي منجر شود كه تقويت به دنبال داشته باشد ، پيوند بين محرك (s) و پاسخ(r) نيرومند مي شود. از سوي ديگر ، اگر محركي به پاسخي منجر شود كه تنبيه به دنبال داشته باشد، پيوند  s – r ضعيف مي شود.به بیان دیگر ما کارهایی که دیگران از آن خوششان می آیدتکرار میکنیم و کاری که دیگران بدشان میآید انجام نمیدهیم ،رفتار دیگران بر کارهای ما اثر میگذارد.

 تاثير ثرندايك بر آموزش و پرورش :

ثرندايك قويا باور داشت كه فعاليت هاي آموزش و پرورش را بايد به طور عملي مطالعه كرد. بر او آشكار بود كه بين دانش فرايند يادگيري و فعاليت هاي آموزشي بايد يك رابطه نزديك وجود داشته باشد. از اين رو، انتظار داشت كه هر چه اطلاعات بيشتري درباره ماهيت يادگيري بدست مي آيند ، به همان نسبت فعاليتهاي آموزشي هم بايد بهبود يابند.

انديشه هاي ثرندايك، در بسياري جهات، با تصورات سنتي دربارهآموزش و پرورش مغاير بود؛ ما يك مثال آشكار از اين موضوع را در رابطه با نظريه عناصر همانند انتقال يادگيري ديديم. ثرندايك(1912) همچنين به روش سخنراني در آموزش كه در آن زمان كاربرد فراواني داشت (و هنوز هم دارد) نظر منفي داشت. .(سيف ،1384 ،ص95 )

روش آموزشي ثرندايك :

1 – موقعيتي را كه شاگرد با آن روبرو خواهد شد در نظر بگيريد.

2 – پاسخي را كه مي خواهيد به آن موقعيت پيوند دهيد در نظر بگيريد.

3 – پيوند را خود تشكيل دهيد؛ انتظار نداشته باشيد كه معجزه اي اين كار را براي شما انجام دهد.

4 – با يكسان بودن بقيه شرايط، هيچ پيوندي ايجاد نكنيد كه مجبور به قطع آن باشيد.

5 – با يكسان بودن بقيه شرايط، اگر يك پيوند كفايت ميكند پيوندهاي دوم يا سومي ايجاد نكنيد.

6 – با يكسان بودن بقيه شرايط، پيوندها را به راهي كه بعدا به عمل در خواهند آمد تشكيل دهيد.

7 – بنابراين، موقعيت هايي را ترجيح دهيد كه زندگي حكم مي كند و پاسخ هايي را كه زندگي خود مي طلبد.(همان)

خدمات ثرندايك :

كارهاي پيشاهنگ ثرندايك براي انديشيدن درباره يادگيري و تفكر راه تازه اي را پيشنهاد كرد كه از كارهاي پيش از او كاملا متمايز بودند. قبل از مطالعات ثرندايك هيچ گونه پژوهش نظام دار و آزمايشي درباره يادگيري انجام نگرفته بود. او نه تنها داده هاي در دسترس راتوجيه وبا هم تركيب كرد بلكه همچنين پديده اي را كشف كرد و بسط داد كه براي سالهاي بعد حوزه نظريه يادگيري را تعريف نمود (براي نمونه يادگيري از راه كوشش و خطا و انتقال اموزش )

ثرندايك با قانون اثر خود نخستين كسي بود كه در شرايط كنترل شده مشاهده كرد كه پيامدهاي رفتار بر نيرومندي ان رفتار اثر بازگشتي دارند .سوالهايي كه درباره دلايل اين اثر وحدود و دوام ان طرح شده اند ونيز مشكلات مربوط به تعريف و اندازه گيري ان به كوششهاي تحقيقي 50 سال بعد روانشناسان رفتاري جهت دادند وهنوز هم موضوعات كنوني پژوهش و بحث هستند .ثرندايك در ميان نخستين كساني قرار دارد كه ماهيت فراموشي را در قانون اوليه تمرين خود و سركوبي رفتاررا در توضيح خود از تنبيه مورد پژوهش قرار داد ; و بعدها كه داده هاي پژوهشي خلاف فرضيه هاي او را ثابت كردند بدون هيچ نگراني از تصورات خود درباره هر دو پديده صرف نظر كرد .ثرندايك در توضيح خود از انتقال اموزش نخستين كسي بود كه فرض هاي متداول در تعليم و تربيت را كه از انظباط صوري ناشي مي شدند زير سوال برد و گرچه او از رفتارگرايان اوليه بشمار مي ايد انديشه هاي غلبه عناصر و پاسخ از راه قياس او طليعه دار نظريه هاي شناختي يادگيري معاصربودند .(همان)

انتقادات از نظريه ثرندايك:

عمده ترين انتقادها از نظريه ثرندايك بر دو موضوع عمده متمركزند.اولين انها به تعريف ثرندايك از خوشنودكننده ها در قانون اثر مربوط است .دومين انتقاد كه ان هم به قانون اثر بر مي گردد تعريف كاملا مكانيكي يادگيري در نظريه ثرندايك را شامل مي شود